اطلاعات دارویی و طب سنتی

مطالب علمی روز داروسازی

داروهای ریزش مو
نویسنده : حکیم - ساعت ۸:٠٦ ‎ق.ظ روز جمعه ۱٧ اسفند ۱۳۸٦
 

طاسی وسیع در خانمهاعلت اصلی ریزش مو دهیدرو تستسترون است که بوسیله آنزیم ۵ آلفا ردوکتاز از هورمون تستسترون ایجاد می شود .
دو داروی ماینوکسیدیل وفیناستراید توسط FDA تایید شده است .
ماینوکسیدیل باعث خون رسانی به ساقه مو شده و دائما باید مصرف شود.
فیناسترید داروی بسیار موثر و مهار کننده آنزیم ۵ آلفا ردوکتاز است.
اما باید توجه داشت که در جنین پسر ایجاد اختلال  میکند بنابر این در خانمهایی که تا ۶ ماه قصد بارداری دارند و آقایایان متاهل که احتمال بارداری همسرشان میرود نباید مصرف شود.
خانمهای مجرد براحتی میتوانند مصرف کنند.
از قرصهای ۱ میلی روزی یک عدد استفاده کرده
درمانهای مکمل
موادی مانند زینک - ب۶ - بیوتین- کلسیم پانتوتنات موثر است 
داروهای آنتی آندروژن در خانمها
اسپیرنولاکتون - سیپروترون - و استروژن در درمان ریزش مو در خانمها موثر است
آنتی آندروژنهای موضعی
آزالیک اسید -گیاه saw - گیاه sabal  - گیاه گزنه

ریزش موی سر و مراحل رشدمو
 

با اینکه دیگر در انسان از مو به عنوان محافظ، نگهدارنده حرارت و یا پوشش استفاده نمی شود، هنوز عامل مهمی در ظاهر و شناخته شدن افراد می باشد. ظاهر خوب و آراسته در روابط اجتماعی و انسانی مهم است.
  بدن انسان نزدیک به 5 میلیون فولیکل مو دارد، در حالی که پوست سر 150-100 هزار از این تعداد را در بر می گیرد. افراد با موهای بلوند بیشترین تعداد فولیکول ها را در سر داشته و بعد از آنها مو قهوه ای ها و موقرمزها به ترتیب قرار دارند. رویش طبیعی موی سر cm1-6/0 در ماه است.

سیکل طبیعی رشد مو
 برای درک علت ریزش مو لازم است که سیکل طبیعی رشد مو را بدانیم. فولیکول مو برای تولید و بیرون فرستادن مو تکامل یافته است. مو از پروتئین هایی به نام کراتین ساخته شده است. موی انسان به صورت دوره رشد- استراحت ، رشد می کند. این سیکل سه مرحله دارد:
1- آناژن: مرحله رشد                 2- کاتاژن: مرحله پسرفت                  3- تلوژن: مرحله استراحت

به دنبال دوره های رشد (آناژن) 8-2 ساله به طور متوسط سه ساله یک دوره کوتاه 4-2 هفته ای داریم که طی آن مو کاملاً پسرفت می کند (کاتاژن) سپس مرحله استراحت (تلوژن) شروع شده و 4-3 ماه طول می کشد. ریزش مو تنها هنگامی اتفاق می افتد که سیکل رشد بعدی شروع شده و یک موی دیگر رشد می کند. به طور متوسط روزانه 100-50 موی در مرحله تلوژن می ریزند. این ریزش موی طبیعی است و همان ریزشی است که در دوش گرفتن و برس زدن مو می بینیم. این موها دوباره رشد خواهند کرد. در هر زمان کمتر از 15% موها در مرحله استراحت هستند.
عوامل مختلفی می توانند روی سیکل رویش مو اثر گذاشته و باعث ریزش موی دائمی یا موقت شوند: سابقه تب بالا، بیماری های تیروئید، کم خونی، رژیم های غذایی خاص، زایمان و شیردهی، مصرف بعضی داروها، بیماریهای التهابی یا عفونی پوست سر، مواد شیمیایی، شیمی درمانی، استرس و غیره
شایعترین علت ریزش موی سر، ریزش موی سر مردانه با زمینه ژنتیک می باشد. آندروژن ها مهمترین فاکتورهای کنترل رشد موی سر انسان هستند. رشد سبیل، موهای زیربغل و ناحیه کشاله ران به آندروژن ها وابسته است. رشدموی سر وابسته به آندروژن ها نیست ولی آندروژن ها برای ریزش موی تیپ مردانه و زنانه لازم هستند.

ریزش موی آندروژنتیک
اصطلاح  "آندرو" ازهورمانهایی گرفته شده که برای ریزش موی تیپ مردانه لازم هستند و "ژنتیک" از ژن به ارث رسیده ای که برای بروز این  ریزش مو لازم است. در مردها این ریزش مو، بعد از بلوغ هر زمانی که میزان آندروژن های خون بالا رود، شروع می شود.
دومین تغییر ، عقب رفتن خط رویش مودر شقیقه ها می باشد. این حالت در 96% مردان سفیدپوست، چه آنهایی که ریزش موی سر در آینده پیدا می کنند و چه آنهایی که پیدا نمی کنند، دیده می شود. سپس این ریزش به نواحی عقب تر پیشروی و به قله سر ختم می شود.
موهای پشت و بغل سر چون عموماً فاقد گیرنده های هورمون مردانه می باشند، معمولاً نریخته و تا آخر عمر باقی می مانند.
با اینکه تراکم مو با افزایش سن کاهش پیدا می کند، نمی توان در یک مرد جوان که ریزش موی آندروژنتیک دارد، میزان و نهایت ریزش را پیش بینی کرد. معمولاً در کسانی که در دهه دوم زندگی ریزش موی آنها شروع می شود، طاسی و یا کم پشت شدن مو شدیدتر است.
در بعضی مقالات گزارش شده که مردان در 20 سالگی‏ 20%، در 30 سالگی 30 % و در 40 سالگی 40% احتمال ریزش موی آندروژنتیک را دارند.
میزان آندروژن ها برای بروز ریزش مو لازم نیست بیشتر از حد طبیعی باشد. اگر ژن ریزش مو موجود ، و آندروژن ها در حد طبیعی باشند، ریزش موی آندروژنتیک بروز می کند.
روی سلول های حساس‏ ، گیرنده های آندروژنی وجود دارند و بیشترین تمایل را برای جذب به ترتیب برای دهیدروتستوسترون، تستوسترون، استروژن و پروژسترون دارند. دهیدروتستوسترون پس از اتصال به گیرنده، وارد سلول شده و روی هسته سلول تأثیر گذاشته و از تولید پروتئین توسط DNA جلوگیری می کند. در نهایت رشد فولیکول رفته رفته متوقف می شود.
به این طریق، تعداد موهای موجود در مرحله رشد (آناژن) و زمان مرحله رشد کاهش پیدا کرده و منجر به کاهش رشد موها و تغییر رنگ موها می شود. در این جریان موهای بیشتری به مرحله استراحت (تلوژن) میروند و این موهای ضعیف شده در برابر آسیب های روزانه چون برس زدن و شستن حساستر می شوند. در مردان با ریزش موی آندروژنتیک، تمام موهای ناحیه گرفتار به تدریج (ولی نه حتماً) درگیر این جریان شده و با گذشت زمان سر توسط موهای کرکی نازک پوشیده می شوند. تولید پیگمان (دانه رنگی) نیز کاهش پیدا می کند و موها کمرنگتر می شوند. نهایتاً ناحیه مبتلا ،کم پشت به نظر رسیده و ممکن است طی زمان از مو خالی شود.
علت ریزش موی آندروژنتیک ،ارثی است و ژن آن می تواند از طرف پدر و یا مادر و یا هر دو به ارث برسد.

نما و مدل های ریزش مو در زنان
مدل های ریزش مو در زنان متنوع بوده و به راحتی قابل تشخیص نیستند. در بیشتر موارد، ریزش موها در زنان به طور مؤثری درمان می شود. برخلاف مردها، در سنین 50 سالگی و بالاتر شروع می شود و ممکن است هیچ ارتباط ارثی واضحی نداشته باشد. می تواند به صورت "ریزش موی تیپ زنانه" نبوده و از هیچ الگویی پیروی نکند.
تشخیص ریزش مو در یک زن باید توسط یک متخصص پوست و موی باتجربه صورت گیرد. در زنها نیز چون مردها ،شایعترین علت این ریزش مو، آندروژنتیک میباشد. اگرچه ریزش موی خانم ها با این علت معمولاً به سمت طاسی کامل چون مردها نمی رود.
مدل های ریزش موی آندروژنتیک در زنها متنوع بوده و به شکل های زیر دیده می شود.
- کم پشت شدن منتشر سر ، با کاهش واضح و بیشتر در قسمت پشت سر .
- کم پشت شدن منتشر سر ، با کاهش واضح و بیشتر در قسمت جلوی سر بدون درگیری شقیقه ها .
- کم پشت شدن منتشر سر ، با کاهش واضح و بیشتر در قسمت جلوی سر و درگیری خط رویش مو .

باید بدانیم که ریزش مو در زنانی که زود بالغ شده اند می تواند در سنین 20-18 سالگی شروع شود و در صورت درمان نشدن پیشرفت وسیعی داشته باشد.


از علل دیگر ریزش مو ،که در خانمها بیشتر دیده می شود می توان از موارد زیر نام برد:

1- تریکوتیلومینیا Trichotillomania
کندن موی غیر ارادی: معمولاً به صورت تکه ای وجود دارد. چرا که عادت دارند از یک ناحیه مشخص مو بکنند. درمان این بیماری بدون شناختن منشاء روانی آن امکان پذیر نیست.
2- آلوپسی آرئاتا Alopecia Areata
یک مشکل سیستم ایمنی که باعث ریزش مو می شود اغلب به صورت تکه ای دیده می شود. می تواند از کاهش منتشر تا تکه های وسیع جزیره ای کاهش مو در سر دیده شود. معاینه برای تشخیص الزامی است.
3- آلوپسی مثلثی
کاهش مو در شقیقه ها که گاهی در بچگی شروع می شود. ریزش مو می تواند کامل باشد یا چند خط نازک باقی بماند. علت واضح نیست ولی درمان جراحی دارد.
4- تلوژن افلوویوم
یک نوع شایع ریزش مو که طی آن درصد بالایی از موها واردمرحله ریختن می شوند. علل آن عبارتند از: هورمونی، دارویی، بعد از زایمان ،تغذیه ای و استرس و فشار روحی
5- آلوپسی ناشی از کشش موها
بیشتر در زنان سیاهپوست با مدل های موی خاص که با کشیدن بیش از اندازه مو همراه هستند، دیده می شود.

درمان دارویی با ماینوکسیدیل و فیناسترید. 
 
قبل از درمان، باید حتماً به یک پزشک متخصص پوست و مو مراجعه و علت ریزش موی سر پیدا شود، چرا که تمام ریزش های مو و کم پشتی و طاسی ها درمان واحد ندارند.
در حال حاضر درمانهای مختلف موضعی و خوراکی در مقایسه با گذشته وجود دارند. تعیین نوع دارو و یا مخلوطی از دارو که برای شما مناسب باشد بستگی به سن، جنس،تشخیص علت ریزش موی سر و میزان ریزش مو و بودجة شما دارد. برای خیلی ها، بهترین نتایج با توأم کردن درمانهای طبی و جراحی کاشت مو به دست می آیند.
از میان محصولاتی که برای درمان ریزش مو به کار می روند، تنها دو دارو هستند که به تأیید FDA آمریکا رسیده اند: محلول های مینوکسیدل و داروی خوراکی فیناستراید. هیچ کدام به طور قطعی ریزش مو را در مان نکرده و باعث رشد موی جدید نمی شوند، چرا که ریزش مو می تواند به علت دلایل متعدد دیگری باشد که با این دو دارو قابل درمان نیستند.

هر دوی این داروها در صورتی که پس از تشخیص پزشک متخصص پوست و مو تجویز شوند، در درمان ریز مو مؤثر هستند.
فیناستراید (Finastride)
دارویی است که به صورت انتخابی فعالیت 5- آلفاردوکتازتیپ II را مهار میکند. آنزیمی که برای فعالیت بعضی هورمونهای آندروژنی لازم است. فولیکول های مو و غدد چربی در پوست نسبت به هورمونهای آندروژنی حساس هستند.
قوی ترین هورمون آندروژنی، تستوسترون است که در داخل سلول های حساس توسط
5- آلفاردوکتاز تبدیل به دی هیدروتستوسترون شده و روی سلول اثر می گذارد. مردان با سطح عادی یا بالای تیپ II این آنزیم، بیشتر احتمال دارد که ریزش موی تیپ مردانه و بزرگی خوش خیم غدة پروستات پیدا کنند. فیناستراید که این آنزیم را مهار می کند، ابتدا برای درمان بزرگی خوش خیم غدة پروستات به کاری می رفت. به دنبال استفاده از آن، اثربخشی آن در درمان ریزش موی تیپ مردانه مشاهده و ثابت گشت.
در خانم ها ریزش موی شبیه نوع آندروژنتیک وجود دارد که به ریزش موی تیپ زنانه معروف است. فیناستراید می تواند روی جنین پسر یک خانم اثر نامطلوب داشته باشد و به همین علت در خانم های باردار و یا خانم هایی که احتمال باردار بودنشان در طی دورة درمان می رود، تجویز نمی شود.
مینوکسیدیل (Minoxidil)
دارویی که به صورت محلول های 2% و 5% به صورت موضعی استفاده می شود. بدون نسخه به فروش می رسد، ولی بهتر است تحت نظر پزشک متخصص پوست و مو استفاده شود.
در خانمها بیشتر از آقایان مؤثر است ولی علت آن مشخص نیست. تنها مینوکسیدیل 2% توسط FDA برای خانمها تأیید شده ولی مدارکی دال بر مؤثر بودن محلول 5% آن نیز گزارش شروع است.
در ابتدا برای کاهش فشار خون تجویز می شد ولی معلوم شد که در درمان ریزش موی تیپ مردانه نیز مؤثر است. مینوکسیدیل با اتساع عروق روی رشد موها اثر می گذارد و هیچ تأثیری روی هورمونهای مردانه ندارد.این درمان در شروع ریزش و ریزش کم وسعت ، مؤثرتر است تا در موارد طول کشیده و وسیع. اثرات آن در همة افراد یکسان نمی باشد.
مینوکسیدیل روی نواحی مرکزی و قله پوست سر بیشتر از قسمت جلو اثر دارد و روی موهایی که در فاز رشد (آناژن) هستند، بیش از فاز استراحت (تلوژن) مؤثر است و روی موهای نازک و کرکی و موهای خشن هر دو مؤثر است.
هنگام استفاده از مینوکسیدیل، ریزش موهای در فاز استراحت ممکن است برای مدت کوتاهی بیشتر شود. این اثر، موقتی بوده و موهای ریخته شده، طی هفته های بعد مجدداً رشد می کنند.
در صورت مؤثر بودن، استفاده از مینوکسیدیل تا آخر عمر باید ادامه داشته باشد و با قطع دارو، تمام موهای رشد کرده طی 6-3 ماه خواهند ریخت.
ضمناً از مینوکسیدیل می توان به عنوان درمان مکمل پس از سایر درمان های ریزش مو چون کاشت مو استفاده کرد.
اثرات جانبی مینوکسیدیل کم و جزئی هستند (تحریک و خارش موقت پوست) کاهش فشار خون با استفاده از نوع موضعی پیش نمی آید. احتمال رشد موهای زائد در صورت می رود که معمولاً به علت تماس اتفاقی دارو با پوست صورت و علت نامشخص دیگر است.
اضافه کردن مو و جایگزینی بدون جراحی
بعضی از مردم اثری بیشتر از درمان طبی و جراحی می خواهند. بعضی نیز نمی خواهند عمل جراحی کنند و روشهای جایگزینی را ترجیح می دهند. افرادی که به صورت ژنتیکی فاقد مو در بدن می باشند، کاندیدای مناسبی برای کلاه گیس های موجود می باشند. سایر روش ها چون افزودن و بافتن مو برای کسانی که موی کم پشت دارند، مناسب است. بافتن مو به موهای موجود مستلزم نگهداری و مراقبت طولانی می باشد. شستن و شامپو کردن مرتب برای جلوگیری از شورة سر لازم است.
کاشتن موی مصنوعی در پوست سر از 30 سال پیش وجود داشته است و در حال حاضر از طرف انجمن کاشت مو به علت عوارض زیاد آن ممنوع شده است. اگرچه در بعضی از کشورها از این روش هنوز استفاده می شود.